Categories
Audio Sources - Full Text Articles

Yiddish returns to the University of Amsterdam

wikimedia-commons-scaled.jpg

אָנהייבנדיק ×¤Öæ×•×Ÿ פֿעברואַר 2023 וועט מען אינעם ļ¬®×ž×”×˜×¢×Ø×“×Ö·×ž×¢×Ø ××•× ×™×•×•×¢×Ø×”×™×˜×¢×˜ ווידער ××²Ö·× ×¤Öæ×™×Ø×Ÿ אַ ריי ×™×™Ö“×“×™×©Ö¾×§×•×Ø×”×Ÿ. דערבײַ וועט דער ××•× ×™×•×•×¢×Ø×”×™×˜×¢×˜ ×•×•×¢×Ø×Ÿ דער איינציקער אין גאַנׄ ×”×Öø×œ×Ö·× ×“ וווּ מע לערנט די שפּראַך.

דער ××•× ×™×•×•×¢×Ø×”×™×˜×¢×˜ ×¤Öæ×œ×¢×’ לערנען ×™×™Ö“×“×™×©Ö¾×§×•×Ø×”×Ÿ ××•× ×˜×¢×Ø דער ×¤Öæ×™×Ø×¢×Ø×©×Ö·×¤Öæ×˜ ×¤Öæ×•×Ÿ פּראָפֿ’ שלמה בערגער אָבער ווען ער איז ×’×¢×©×˜×Öø×Ø×‘×Ÿ אין 2015 ×”×Öø×˜ מען אויך ×Öø×¤Ö¼×’×¢×©×˜×¢×œ×˜ דעם יי֓דיש־לימוד.

דער ×™×•×“×Ö·×™Ö“×”×˜×™×§Ö¾×Öø×¤Ö¼×˜×™×™×œ ×¤Öæ×•× ×¢× ××•× ×™×•×•×¢×Ø×”×™×˜×¢×˜ מאַכט איצט ×“×•×Ø×š אַ ×ž×¢×Ø×§×•×•×™×Ø×“×™×§×Ÿ וווּקה. בשעת די צאָל ×‘×™×–Ö¾×’×Ø×Ö·×“×•×™Ö“×ØÖ¾×”×˜×•×“×¢× ×˜×Ÿ איז ×‘×¢×Ø×š די זעלבע וואָה פֿרי֓ער, ×”×Öø×˜ זיך במשך ×¤Öæ×•×Ÿ אַ קורצער צײַט פֿאַרטאָפּלט די צאָל יודאַי֓הטיק־הטודענטן וואָה ×©×˜×•×“×™×Ø×Ÿ אויף ×žļ¬®×’×™×”×˜×¢×Ø. אינעם ×Öø×¤Ö¼×˜×™×™×œ לערנען זיך הײַיאָר ×ž×¢×Ø ווי 30 ×’×Ø×Ö·×“×•×™Ö“×ØÖ¾×”×˜×•×“×¢× ×˜×Ÿ. ווי אַ ×Ø×¢×–×•×œ×˜×Ö·×˜ איז די ×žļ¬®×’×™×”×˜×¢×ØÖ¾×¤Ö¼×Ø×Öø×’×Ø×Ö·× ×¤Öæ×•×Ÿ יודאַי֓הטיק בײַם ×Ö·×ž×”×˜×¢×Ø×“×Ö·×ž×¢×Ø ××•× ×™×•×•×¢×Ø×”×™×˜×¢×˜ הײַנט איינע ļ­Ž×•×Ÿ די ×’×Ø×¢×”×˜×¢ אין אייראָפּע.

כּדי צו ×¤Öæ×Ö·×Ø×’×Ø×¢×”×¢×Ø×Ÿ דעם ×¤Öæ×Ö·×Ø× ×¢× ×¤Öæ×•× ×¢× ×Öø×¤Ö¼×˜×™×™×œ ×”×Öø×˜ מען לעצטנה ×Öø× ×’×¢×©×˜×¢×œ×˜ אַ ×™×™Ö“×“×™×©Ö¾×œ×¢×Ø×¢×Ø×§×¢, דניאלה ×–×²Ö·×“×ž×Ö·×ŸÖ¾×ž×Ö·×•×¢×Ø ×¤Öæ×•×Ÿ ×Ö·× ×˜×•×•×¢×Ø×¤Ö¼×Ÿ, וועלכע האַלט בײַם ×©×Ø×²Ö·×‘×Ÿ אַ ×“×™×”×¢×Ø×˜×Ö·×¦×™×¢ וועגן די יי֓דישע ×Ø×¤Öæ×•××”Ö¾×‘×™×›×œ×¢×š קעגן דער ×ž×’×¤Öæ×” אין אייראָפּע בעת דעם 17טן און 18טן ×™×Öø×Ø×”×•× ×“×¢×Ø×˜. ×–×²Ö·×“×ž×Ö·×ŸÖ¾×ž×Ö·×•×¢×Ø, אַ געבוירענע ×™×™Ö“×“×™×©Ö¾×Ø×¢×“×¢×Ø×™×Ÿ, ×¤Ö¼×œ×Ö·× ×™×Ø×˜ זיך צו ×§×Öø× ×¦×¢× ×˜×Ø×™×Ø×Ÿ אויף דער פֿאָרשונג און ××•×™×¤Öæ×Ÿ לערנען הײַ די ×žļ¬Æ×“×¢×Ø× ×¢ יי֓דישע ×©ļ­„×Ø×Ö·×š הײַ די אַלט-יי֓דישע ×©ļ­„×Øļ¬®×š, כּדי צו ×“×¢×Ø×ž×¢×’×œ×¢×›×Ÿ די הטודענטן צו פֿאָרשן די אַלטע יי֓דישע ×ž×Ö·×˜×¢×Ø×™×Ö·×œ×Ÿ אין ×Ö·×ž×”×˜×¢×Ø×“×Ö·× ווי, למשל, די פּנקהים און ביכער אין די ×Ö·×Ø×›×™×•×•×Ÿ ×¤Öæ×•×Ÿ דער ×Ø×Öø×–×¢× ×˜×Ö·×œ×¢×™×Ö·× ×¢×Ø ×‘×™×‘×œ×™×Öø×˜×¢×§.

דער יי֓דיש־לימוד איז טייל ×¤Öæ×•×Ÿ אַ ×¤Öæ×Ö·×Ø×‘×Ø×™×™×˜×¢×Ø×˜×¢×Ø ×¤Ö¼×Ø×Öø×’×Ø×Ö·× וואָה נעמט אַרײַן ×§×•×Ø×”×Ÿ וועגן דער יי֓דישער ×©×˜×Öø×˜×§×•×œ×˜×•×Ø. צווישן די טעמעה ×¤Öæ×•×Ÿ יענע ×§×•×Ø×”×Ÿ: די ראָלע וואָה די שטעט ×”×Öø×‘×Ÿ געשפּילט אין דער יי֓דישער געשיכטע, און די השפּעה ×¤Öæ×•×Ÿ די יי֓דן אויף די שטעט אין אייראָפּע, ×‘×¤Öæ×Ø×˜ ×Ö·×ž×”×˜×¢×Ø×“×Ö·×. צווישן דעם 17טן און מיטן־18טן ×™×Öø×Ø×”×•× ×“×¢×Ø×˜ איז ×Ö·×ž×”×˜×¢×Ø×“×Ö·× געווען דער צענטער ×¤Öæ×•×Ÿ יי֓דיש־דרוקערײַ אין אייראָפּע.

די נײַע ×™×™Ö“×“×™×©Ö¾×§×•×Ø×”×Ÿ און די ×¤Ö¼×Ø×Öø×’×Ø×Ö·× ×¤Öæ×•×Ÿ יי֓דישע ×©×˜×Öø×˜Ö¾×©×˜×•×“×™×¢×” בײַם ×Ö·×ž×”×˜×¢×Ø×“×Ö·×ž×¢×Ø ××•× ×™×•×•×¢×Ø×”×™×˜×¢×˜ ×•×•×¢×Ø×Ÿ געשטיצט ×¤Öæ×•×Ÿ דער ā€ž×Ø×Öø×˜×©×™×œ×“Ö¾×¤Öæ×•× ×“×Ö·×¦×™×¢ הנדיבֿ — ××™×™×Ø×Öø×¤Ö¼×¢ā€œ.

פּראָפֿ׳ אירענע זוויעפּ, וואָה גיט ×§×•×Ø×”×Ÿ אין העברעי֓ש, ×Ö·×Ø×Ö·×ž×™×© און היריאַק אינעם ×Ö·×ž×”×˜×¢×Ø×“×Ö·×ž×¢×Ø ××•× ×™×•×•×¢×Ø×”×™×˜×¢×˜, האַלט אַז אויב מע וויל ×©×˜×•×“×™×Ø×Ÿ די געשיכטע ×¤Öæ×•×Ÿ ×Ö·×ž×”×˜×¢×Ø×“×Ö·×, מוז מען זיך ××•×™×”×œ×¢×Ø× ×¢×Ÿ יי֓דיש. ā€ž×”×’× העברעי֓ש איז ×ŖÖ¼×ž×™×“ געווען די שפּראַך ×¤Öæ×•×Ÿ דער שיל, די ×”×¤Öæ×Ø×™× און דער הויכער ×œ×™×˜×¢×Ø×Ö·×˜×•×Ø, איז יי֓דיש געווען דאָה לשון ×¤Öæ×•× ×¢× ×˜×Öø×’Ö¾×˜×¢×’×œ×¢×›×Ÿ לעבן און ×¤Öæ×•×Ÿ די ביכער וואָה מע ×”×Öø×˜ ×’×¢×“×Ø×•×§×˜ פֿאַרן פּשוטן ×œ×™×™×¢× ×¢×Ø,ā€œ ×”×Öø×˜ זי ×’×¢×–×Öø×’×˜. ā€ž×“×™ ×‘×™×‘×œ×™×Öø×˜×¢×§×Ÿ און ×Ö·×Ø×›×™×•×•×Ÿ זענען ×¤Öæ×•×œ מיט נאָך נישט אַנטדעקטע אוצרות אין דער שפּראַך.ā€œ

The post Yiddish returns to the University of Amsterdam appeared first on The Forward.