Day: February 2, 2023

Categories
Audio Sources - Full Text Articles

Tu Bā€™Shvat in the old country

dunitz-by-Roni-Dunitz.jpg

מ×Øדכי דוניׄ (1922Ö¾2019) איז געווען אַ לאַנגיאÖø×Øיקע×Ø ×™×Øושלימע×Ø ×§×Öø×ØעהפּאÖøנדענט בײַם פÖæאÖø×Øווע×Øטה און אַ יי֓דישע×Ø ×§×•×œ×˜×•×Ø־טוע×Ø. ×¢×Ø ××™×– געבױ×Øן געוואÖø×Øן אינעם װײַה×Øוהישן שטעטל זשעטל, פÖæון וואַנען ×”×¢ זײַנען אַ×Øויה עטלעכע וויכטיקע פּע×Øזענלעכקייטן, צווישן זיי ā€” דע×Ø ×—×¤Öæׄ־חיים. דוניׄ האÖøט פÖæאַ×Øענדיקט די ×ŖÖ¼×Øבו×Ŗ־שול און די גימנאַזיע. צו לייענען מע×Ø ×•×•×¢×’×Ÿ זײַן לעבן, לייענט דעם אַ×Øטיקל פÖæון יאÖø×Ø 2012, אÖøנגעש×Øיבן פÖæון פּעהיע פּאÖø×Øטנוי לכּבÖæוד זײַן 90הטן געבױ×ØנטאÖøג.

איך דע×ØמאÖøן זיך, ווען אין די קינדע×Ø־יאÖø×Øן האÖøבן מי×Ø ×ž×™×˜ אומגעדולד אַ×Øויהגעקוקט אויף דעם טאÖøג פÖæון חמישה־עשׂ×Ø ×‘×©×‘Öæט אין שטעטל.

דאÖø×” פÖæײַע×Øן טדו בשבÖæט אין מיטן פÖæון דעם קאַלטן, פÖæ×ØאÖøהטיקן ווינטע×Ø ×”×Öøט אין אונדזע×Ø×¢ הע×Øצע×Ø ×Ö·×Øײַנגעב×Øאַכט אַ ליבלעכע וואַ×Øעמקייט. אין אונדזע×Ø×¢ קינדע×Øשע געדאַנקען האÖøבן מי×Ø ×–×™×š אַ×Øיבע×Øגעט×ØאÖøגן אַהין, אין דעם ווײַטן, אויהגעחלומטן לאַנד, וווּ ×¢×” בלי֓ען שוין אין דעם פÖæ×Øילינג פÖæון א×Øׄ־ישׂ×Øאל די פÖæײַגנביימע×Ø, די אַקאַציע־ביימע×Ø ××•×Ÿ די באÖøקהע×Ø־ביימע×Ø.

אונדזע×Ø×¢ לע×Ø×¢×Ø ×”×Öøבן באַהויכט מיט זייע×Ø×¢ שילדע×Øונגען אין אונדזע×Ø×¢ קינדע×Øשע פÖæאַנטאַזיעה די נאַטו×Ø ×¤Öæון א×Øׄ־ישׂ×Øאל. מי×Ø ×”×Öøבן האַ×Øציק געזונגען דאÖø×” באַקאַנטע ישׂ×Øאל־ליד מיט די ווע×Øטע×Ø: ā€ž×”שקדייה פּו×Øח×Ŗ ושמש פּז זו×Øח×Ŗ, טדו בשבÖæט הגיע, חג לאילנו×Ŗā€œ (די מאַנדלען בלי֓ען און די גאÖøלדענע זון שײַנט, חנישה־עשׂ×Ø ×‘×©×œÖ¹×˜ איז געקומען, דע×Ø ×™×•×Ö¾×˜×•×‘Öæ פÖæון די ביימע×Ø). אַ×Øויהקוקנדיק דו×Øך די שויבן פÖæון די פÖæענצטע×Ø ×¤Öæון קלאַהצימע×Ø ×”×Öøבן מי×Ø ×’×¢×–×¢×Ÿ אין ד×Øויהן דעם אויהגעשפּ×Øייטן ווײַהן שניי, פÖæון אונדזע×Ø ×§×Ö·×œ×˜×Ÿ ווינטע×Ø ××™×Ÿ אונדזע×Ø×¢ געגנטן.

לכּבÖæוד דעם יום־טובÖæ חמישה־עשׂ×Ø, פÖæלעגט מײַן מאַמע עדה אײַנקויפÖæן אַ ביהל פּ×Øו×Ŗ, וואÖø×” מען האÖøט אÖøנגע×ØופÖæן ā€ž×™×©×‚×Øאל־פּ×Øו×Ŗā€œ, כאÖøטש באמ×Ŗ זענען זיי געוואַקהן אין די וואַ×Øעמע ד×Øום־לענדע×Ø, בשכנו×Ŗ פÖæון א×Øׄ־ישׂ×Øאל, אין טע×Øקײַā€¦ מי×Ø ×”×Öøבן זיך פּאÖøהמאַקעוועט מיט אַ פÖæײַג, מיט אַ שטיקל האַ×Øטן באÖøקהע×Ø ××•×Ÿ מיט עטלעכע ×ØאÖøזשינקעה מיט מאַנדלען.

די באÖøבע עדה האÖøט מיט אי×Ø×¢ שוואַכע ציין אין מויל ניט געקענט אײַנבײַהן דאÖø×” האַ×Øטע שטיקל באÖøקהע×Ø, פÖæלעגט זי ×¢×” אײַנטונקען אין הייהן וואַהע×Ø, און נאÖøכן מאַכן מיט דבÖæקו×Ŗ, מיט פÖæאַ×Øמאַכטע אויגן, די ב×Øכה ā€ž×©×”חיינוā€œ פÖæלעגט זי ×¢×” אַ×ØאÖøפּשלינגען און מי×Ø ×Ö·×œ×¢ האÖøבן געזאÖøגט: ā€ž×Öøמן!ā€œ

מײַן זיידע שלמה־זלמן עדה, האÖøט אויהגעלעבט זײַנע לעצטע יאÖø×Øן עלנט אין אַ מושבÖæ־זקנים אין י×Øושלים, אין אÖøנהייב פÖæון די ד×Øײַהיקע×Ø ×™×Öø×Øן פÖæון דעם פÖæאַ×Øגאַנגענעם יאÖø×Øהונדע×Øט. ×¢×Ø ×”×Öøט ניט געוואÖøלט שטאַ×Øבן אין גלו×Ŗ. אין די טעג פÖæון די פÖæײַע×Øונגען פÖæון טדו בשבÖæט, פÖæלעגט ×¢×Ø ×’×™×™×Ÿ צו פÖæוה אין די דע×Øבײַי֓קע דע×ØפÖæ×¢×Ø ××•×Ÿ מושבÖæים נאÖøענט פÖæון י×Øושלים, כּדי אÖøנצוקוקן און זיך דע×Øקוויקן צו זען ווי די קינדע×Ø ××•×Ÿ זייע×Ø×¢ עלטע×Øן, ווי די חלוצים פÖæלעגן פÖæלאַנצן אין דעם א×Øׄ־ישׂ×Øאל־באÖøדן די קליינע ביימעלעך.

בײַ אים איז ×¢×” געווען אַ קוואַל פÖæון נח×Ŗ און פÖæ×Øייד. ×¢×Ø ×”×Öøט געזען אין דעם אַן אַקט פÖæון גאול×Ŗ־האÖø×Øׄ און די דע×Øנענטע×Øונג פÖæון ביא×Ŗ־המשיח. ×¢×Ø ××™×– אין דע×Ø ×”×™×™× געווען אַ פÖæאַ×Øב×Øענטע×Ø ×¦×™×•× ×™×”×˜, איינע×Ø ×¤Öæון די ×¢×Øשטע מיטגלידע×Ø ×¤Öæון דע×Ø ×Øעליגיעז־ציוניהטישע×Ø ×‘×Ö·×•×•×¢×’×•× ×’ חובÖæבÖæי־ציון, אַ נאÖøענטע×Ø ×¤Öæ×Øײַנד פÖæון ה×ØבÖæ שמואל מאÖøהילעווע×Ø, דעם ג×Øינדע×Ø ×¤Öæון דע×Ø ×‘×Ö·×•×•×¢×’×•× ×’ אין ×Øוהלאַנד.

The post Tu Bā€™Shvat in the old country appeared first on The Forward.